چکیده
نانوذرات نقره با تولید رادیكالهای آزاد و گونههای فعال اكسیژن سمیت ایجاد میكند و سبب آسیب بافت کبد میشود. همچنین رادیكالهای آزاد حاصل از نانوذرات نقره با پراكسیداسیون لیپیدی و كاهش سیالیت غشاء و از بین رفتن ساختمان و عملكرد آن سبب آسیب بافت كبد و متعاقبا منجر به افزایش غلظت آنزیمهای كبدی در خون میشود. با توجه به روند رو به رشد استفاده از گیاهان دارویی و خواص آنتیاکسیدانی زردچوبه، پژوهش حاضر با هدف تعیین اثر عصاره آبی زردچوبه بر پراکسیداسیون لیپیدی و فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی در بافت کبد جنین جوجه تحت تیمار با نانوذرات نقره انجام شد.
در 45 تخم مرغ نطفهدار تزریق نانو ذرات نقره داخل کیسه امنیون جنین ها انجام شد و همزمان جوجه ها عصاره آبی زردچوبه را دریافت کردند. در روز 20 انکوباسیون، غلظت مالوندیآلدئید و نیز فعالیت آنزیمهای سوپراکسید دیسموتاز، گلوتاتیون پراکسیداز و کاتالاز در بافت کبد توسط روش الایزا سنجش شد.
در گروههای دریافت کننده زردچوبه، غلظت بافتی سوپراکسید دیسموتاز، گلوتاتیون پراکسیداز و کاتالاز بهطور معنیداری افزایش و غلظت بافتی مالوندیآلدئید بهطور معنیداری کاهش یافت. تزریق وابسته به دوز عصاره آبی زردچوبه با کاهش سمیت ناشی از نانوذرات نقره، موجب کاهش استرساکسیداتیو و پراکسیداسیون لیپیدی در بافت کبد جنین جوجه میشود.
مقدمه
نانوذرات نقره، ذرات کوچکی از فلز نقره با اندازهای بین 1 تا 100 نانومتر میباشند و امروزه کاربردهای گستردهای در علوم مختلف، بهویژه بیولوژی و پزشكی پیدا کردهاند. نانوذرات نقره دارای خواص ضد باکتریایی، ضد قارچی، ضد ویروسی و ضد پروتوزوئرها میباشند.
همچنین نانو ذرات نقره دارای خواص حرارتی، مکانیکی، مغناطیسی و نوری منحصر به فردی هستند که میتوانند جهت تحقیقات زیست پزشکی و بسیاری از بخشهای صنعتی بهطور گسترده مورد استفاده قرار گیرند(Ameli et al., 2015).
با توجه به استفاده گسترده از نانوذرات نقره، نگرانی در مورد اثرات بیولوژیکی آنها بر محیط زیست و سلامت انسان بهوجود آمده است. طی تحقیقات انجام شده نانوذرات نقره موجب کاهش فعالیت میتوكندری و افزایش معنیدار سطح سرمی لاكتات دهیدروژناز میشود که این امر نشان دهنده تخریب سلولی است.
همچنین میتوانند با تغییر در مورفولوژی و نفوذپذیری غشاء وارد سلول شده و با تاثیر در زنجیره تنفسی، تغییر ماده ژنتیکی و اختلال در تقسیم سلولی، سبب مرگ سلولها شوند. مشخص شده است پس از ورود نانوذرات نقره به جریان خون، در بافتهای مختلف انباشته شده و موجب آسیب کبدی، کلیوی و نیز موجب آسیب بافت بیضه میشوند(Karam et al., 2012).
کبد، اندام مرکزی جهت تجزیه، سمزدایی و دفع مواد زاید از بدن است. رادیکالهای آزاد طی واکنشهای بیوشیمیایی متابولیسم طبیعی بدن تولید میشوند، همچنین میتوانند منشأ خارجی داشته باشند.
گونههای فعال اکسیژن بهعنوان یکی از انواع رادیکالهای آزاد که در اصطلاح عوامل اکسیدان خوانده میشوند، بسیار واکنشپذیر بوده و به غشای سلولی و اندامکهای حیاتی مانند میتوکندری آسیب میرسانند.
در صورت توقف مکانیسمهای کنترلی و نیز تضعیف سیستم دفاع آنتیاکسیدانی بدن، رادیکالهای آزاد میتوانند برای سلول و در نتیجه بافتها مخرب باشند. همچنین عدم تناسب تولید رادیکالهای آزاد و سیستم دفاع آنتیاکسیدانی، شرایط را برای ایجاد استرساکسیداتیو محیا میکند(Lushchak., 2014).
تجمع درون سلولی رادیکالهای آزاد موجب پراکسید شدن لیپیدهای غشا، تغییر ساختار غشای سلولی و در نتیجه موجب اختلال در عملکرد طبیعی سلول میشود. محصول نهایی ناشی از پراكسیداسیون لیپیدها، مالون دیآلدئید (MDA: Malondialdehyde) است.
آنتیاکسیدانها ترکیباتی هستند که موجب غیر فعال شدن رادیکالهای آزاد میشوند. همچنین میتوانند غشاهای سلولی و اندامکهای درون غشایی را در مقابل اکسیدانها محافظت نمایند.
در تمام سلولها و بافتها ترکیباتی به نام آنتیاكسیدان جهت حفظ هموستاز اكسیداتیو و مقابله با استرساكسیداتیو وجود دارد. از جمله آنزیمهای سیستم دفاع آنتیاكسیدانی میتوان به سوپراکسید دیسموتاز (SOD: Superoxide dismutase)، گلوتاتیون پراكسیداز (GPX: Glutathione peroxidase) و کاتالاز (CAT: Catalase) اشاره کرد(Maheshwari et al., 2009).
زردچوبه یا Turmeric نام عامیانهی گیاه Curcuma longa و از خانواده Zingiberaceae میباشد. قسمت مورد استفاده این گیاه، ریزوم آن است و نیز عصاره ریزوم آن کورکومینوئید (Curcuminoid) نامیده میشود که شامل مقدار زیادی کورکومین (Diferuloylmethane)، دمتوکسیکورکومین (Demethoxycurcumin)، بیسدمتوکسیکورکومین (Bisdemethoxycurcumin) و یک جزء تازه شناخته شده به نام سیکلوکورکومین (Cyclocurcumin) میباشد.
تحقیقات نشان داد کورکومین در مقایسه با ویتامینهای C و E فعالیت آنتیاکسیدانی بسیار قویتری دارد و موجب مهار سنتز رادیکالهای آزاد و غیر فعال کردن آنها میشود. همچنین مشخص شده است كوركومین میتواند عامل حفاظتی قدرتمندی در برابر تغییرات بیوشیمیایی و آسیبهای اكسیداتیو سلولی باشد.
با توجه به روند رو به رشد استفاده از گیاهان دارویی و خواص آنتیاکسیدانی زردچوبه، پژوهش حاضر با هدف تعیین اثر عصاره آبی زردچوبه بر پراکسیداسیون لیپیدی و فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی در بافت کبد جنین جوجه تحت تیمار با نانوذرات نقره انجام شد.
پژوهش حاضر به بررسی اثر عصاره آبی زردچوبه بر پراکسیداسیون لیپیدی و فعالیت آنزیمهای سوپراکسید دیسموتاز، گلوتاتیون پراکسیداز و کاتالاز در بافت کبد جنین جوجه تحت تیمار با نانوذرات نقره پرداخت.
تحلیل دادههای این مطالعه نشان داد سطح آنزیمهای سوپراکسید دیسموتاز، گلوتاتیون پراکسیداز و کاتالاز بافت کبد در گروه تحت تیمار با نانو ذرات نقره ppm 200 در مقایسه با گروه شاهد بهطور معنیداری کاهش یافت.
همچنین سطح بافتی مالون دیآلدئید در گروه تحت تیمار با نانوذرات نقره ppm 200 در مقایسه با گروه شاهد بهطور معنیداری افزایش یافت.
در مقایسه با گروه تحت تیمار با نانو ذرات نقره 200 ppm، سطح آنزیمهای سوپراکسید دیسموتاز، گلوتاتیون پراکسیداز و کاتالاز بافت کبد در گروههای تحت تیمار با نانوذرات نقره ppm 200 و غلظتهای مختلف زردچوبه بهصورت وابسته به دوز تزریقی بهطور معنیداری افزایش یافت.
همچنین سطح بافتی مالون دیآلدئید در گروههای تحت تیمار با نانوذرات نقره ppm 200 و غلظتهای 100مختلف زردچوبه در مقایسه با گروه تحت تیمار با نانو ذرات نقره 200 ppm بهصورت وابسته به دوز تزریقی بهطور معنیداری کاهش یافت.
مطالعات اخیر نشان میدهد رادیكالهای آزاد حاصل از مكانیسم كاتالیستی نانوذرات نقره از طریق فرآیند پراكسیداسیون لیپیدی به اسیدهای چرب اشباع نشده موجود در فسفولیپیدهای غشاء آسیب میرساند و موجب مرگ سلولی میشود.
تحقیقات نشان داد نانوذرات نقره میتواند از طریق گردش خون به جنین منتقل شده و سبب افزایش ایجاد گونههای فعال اکسیژن شود و با افزایش سایتوکاینهای التهابی، سبب ایجاد اختلالات تراتوژنیک شود. همچنین شدت تغییرات ایجاد شده بستگی به دوز نانوذرات داشته و با افزایش غلظت افزایش مییابد(Roghani and Baluchnejadmojarad., 2012).
پژوهشی به بررسی تجویز طولانی مدت ماده مؤثره زردچوبه (كوركومین) بر سطح سرمی آنزیمهای کبدی و سطح بافتی برخی شاخصهای استرساكسیداتیو در بافت قلب پرداخت و محققین نشان دادهاند كوركومین میتواند برخی از شاخصهای استرساكسیداتیو را بهبود بخشد.
همچنین میتواند سطح مالون دیآلدئید را کاهش دهد(6).
نتایج مطالعات ذکر شده با نتایج پژوهش حاضر همسو میباشد و نشان دهنده اثرات آنتیاکسیدانی و آنتیآپوپتوتیک عصاره آبی زردچوبه بر بافت کبد جنین جوجه تحت تیمار با نانوذرات نقره است.
نتیجهگیری
محافظت از کبد:
عصاره آبی زردچوبه آسیبهای سمی ناشی از نانوذرات نقره را در کبد جنین جوجه بهطور مشخصی کاهش میدهد.
کاهش تخریب سلولی:
این عصاره استرس اکسیداتیو و تخریب چربیهای سلولی (پراکسیداسیون لیپیدی) را در بافت کبد مهار میکند.
اثر وابسته به دوز:
میزان اثربخشی و محافظت زردچوبه با تغییر دوز تزریقی آن رابطه مستقیم دارد.
جمعبندی کاربردی:
عصاره آبی زردچوبه یک عامل طبیعی و موثر برای کاهش سمزدایی نانوذرات نقره در کبد جنین است؛ با این حال، استفاده دقیق و علمی از آن نیازمند بررسیهای بیشتر در سطح مولکولی است.
منابع
Ameli, H., Moini-Zangani, T., Masoudnia, F. and Sabetkasaei, M. (2015) the comparison of curcumin’s effect with or without metformin on blood glucose levels in diabetic rats. Pejouhandeh. 19(6): 312-319.
Karam Sichani, S., Naghsh, N. and Razmi, N. (2012) Effects of Alcoholic Extract of Peganumharmala L. on Malondialdehyde Concentration and Catalaseand Glutathione Peroxidase Activity in Mice Treated with Nanosilver Particles. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences. 22(95): 10-17.
Lushchak, VI. (2014) Free radicals, reactive oxygen species, oxidative stress and its classification. Chemico-Biological Interactions. 224: 164-175.
Maheshwari, RK., Singh, AK., Gaddipati, J. and Srimal, Miura, N. and Shinohara, Y. (2009) Cytotoxic effect and apoptosis induction by silver nanoparticles in HeLa cells. Biochemical and Biophysical Research Communications. 390(3): 733-737.
Roghani, M. and Baluchnejadmojarad, T. (2012) Antinociceptive Effect of Curcumin, an Effective Constituent of Turmeric, in Diabetic Rats and Evaluation of the Involvement of Lipid Peroxidation. Modares Journal of Medical Sciences: Pathobiology. 15(1): 23-32.
Roghani, M. and Baluchnejadmojarad, T. (2012) the effect of curcumin on short-term spatial memory and passive avoidance learning and memory in diabetic rats and evaluation of the role of lipid peroxidation. Daneshvarmed. 19(97): 51-60.
دیدگاهی یافت نشد