بررسی اثر دمای کاندیشنر بر عملکرد جوجه‌های گوشتی + کیفیت پلت

خلاصه

هدف از این مقاله بررسی تأثیر دمای کاندیشنر بر کیفیت پلت، عملکرد جوجه‌های گوشتی، مورفولوژی روده، جمعیت میکروبی و خصوصیات لاشه می باشد. یافته های تحقیقاتی نشان داده است که دما بر شاخص دوام پلت موثر است و دمای 75 درجه سانتی‌گراد کاندیشنر بیش‌ترین شاخص دوام پلت را به خود اختصاص داده است. همچنین کیفیت پلت حاصل از دمای کاندیشنر بر فاکتورهای عملکردی، مورفولوژی روده ها جوجه های گوشتی تاثیر دارد.

کلمات کلیدی: دمای کاندیشنینگ، کیفیت پلت، عملکرد، جوجه‌های گوشتی

مقدمه

خوراك بیشترین سهم از کل هزینه تولید طیور را بخود اختصاص می‌دهد و قیمت اقلام استفاده شده برای تامین انرژی بیشترین بخش این هزینه‌ها را تشکیل می‌دهد. راهکارهاي مختلفی براي بهبود تکنیک­هاي فرآوري خوراك وجود دارد، اما باید هزینه هر راهکار در مقابل عملکرد حاصله از آن به دقت مورد ارزیابی قرار گیرد. یکی از روش های فرآوري خوراك طیور پلت‌کردن است. هرچند پلت کردن بدون هزینه نبوده و بیشترین انرژي صرف شده در فرآوري خوراك را به خود اختصاص می‌دهد؛ اما این فرآوري معمولاً با در نظر گرفتن هزینه و سود کارخانه خوراك و نیز عملکرد پرنده، متداول‌ترین روش فرآوری با اعمال حرارت در تولید خوراك طیور محسوب می­شود (بهنک، 2006).

مهم‌ترین مرحله در فرآوری خوراک، کاندیشنینگ خوراک آردی می‌باشد که عمدتاً با افزودن بخار به خوراک آردی انجام می‌شود. هدف اصلی از پلت کردن، تجمع ذرات کوچک یک ماده غذایی یا مخلوطی از مواد با استفاده از فرآیندهای مکانیکی، در حضور فشار، رطوبت و گرما است. با افزایش دمای کاندیشنینگ، شاخص دوام پلت و مقادیر سختی به صورت خطی افزایش می یابد. بخار توانایی ایجاد تعادل مناسب گرما و رطوبت را دارد و به دلیل آسان بودن کار با آن و کنترل آسان، به­عنوان یکی از اجزای مهم در فرآیند پلت‌سازی شناخته شده است. هدف از تزریق گرما در فرآیند پلت، بهبود ویژگی­های چسبندگی و از بین بردن پاتوژن­های منتقله از خوراک است. محققین گزارش کردند که تهویه بخار در دمای 65 و 78 درجه سانتی گراد نرخ تولید پلت را به ترتیب به میزان 250 و 275 درصد بالاتر از تهویه خشک (21 درجه سانتیگراد) افزایش داد. کیفیت پلت که به عنوان شاخص دوام پلت (PDI) اندازه‌گیری می‌شود، نیز با تهویه بخار (6/90 و 8/93 درصد در تهویه بخار به ترتیب در دمای 65 و 78 درجه­ی سانتی گراد، در مقایسه با 69.5 درصد در تهویه خشک) بهبود یافت(نتو و همکاران، 2019).

کیفیت فیزیکی پلت به­عنوان توانایی پلت برای مقاومت در برابر تکه تکه شدن و ساییدگی در حین جابجایی مکانیکی و پنوماتیکی (کیسه‌بندی، ذخیره‌سازی و حمل و نقل) بدون شکستن و رسیدن به فیدر بدون ایجاد نسبت بالایی از ریزدانه تعریف می‌شود. کیفیت فیزیکی پلت­ها را می­توان با استفاده از پارامترهای دوام پلت و سختی پلت ارزیابی کرد. پلت­ها از زمان تولید تا زمان بلع توسط پرنده در معرض ساییدگی قرار می­گیرند و در نتیجه به قطعات کوچک در خوراک تبدیل می­شوند (عبداللهی و همکاران، 2013).

بهبود عملکرد جوجه‌های گوشتی از طریق خوراک پلت به­دلیل بهبود ارزش مواد مغذی، کاهش پرت دان و کاهش هزینه انرژی در طی مصرف و کاهش جداشدن اقلام خوراکی می‌باشد (ردا و همکاران، 2022). با این وجود تاثیر پلت کردن در بهبود عملکرد بستگی به دمای کاندیشنر دارد. بنظر می‌رسد تیمار حرارتی متوسط جیره‌های جوجه‌های گوشتی ارزش تغذیه‌ای آن­ها را بهبود می بخشد که ممکن است با ژلاتینه شدن نشاسته و تجزیه مواد ضدمغذی حساس به حرارت، تخریب دیواره‌های سلولی و یا بهبود قابلیت دسترسی مواد مغذی مرتبط باشد. از طرفی دمای بالا ممکن است اسیدهای آمینه حساس به حرارت و ویتامین­ها را تخریب کند، قابلیت دسترسی نشاسته را از طریق تشکیل نشاسته مقاوم و قابلیت دسترسی لیزین را از طریق واکنش میلارد کاهش دهد(ردا و همکاران، 2022).

اثر دمای کاندیشنر بر خصوصیات دستگاه گوارش

نتایج آزمایشات گنزالز-آلوارادو و همکاران (2007) نشان داد فرآوری حرارتی بر رشد یا اندازه اندام­های گوارشی تاثیر کمی دارد اما قابلیت هضم ظاهری مواد مغذی در کل دستگاه گوارش در جیره‌های ذرت بهبود می‌یابد. خصوصیات فیزیکی خوراک می‌تواند pH، جمعیت میکروبی و اسیدهای چرب فرار در دستگاه گوارش طیور را تحت تاثیر قرار می‌دهد. محققین بیان کردند که فرآوری حرارتی بر جمعیت لاکتوباسیلوس ها دستگاه گوارش تاثیر معنی داری نداشته است. بعلاوه برخلاف نتایج در مطالعه ی دیگری نشان داده شد که دمای کاندیشنینگ سبب افزایش تعداد باکتری های لاکتوباسیلوس ایلئوم و چینه دان شده و غلظت لاکتات در ایلئوم نیز افزایش یافته است اما افزایش دمای فرآوری تاثیر معنی داری بر جمعیت میکروبی کلستریدیوم و انتروباکترها نداشته است (گودرزی بروجردی و همکاران، 2014).

اثر دمای کاندیشنر بر پارامترهای عملکرد تولید

امروزه، پذیرفته شده است که تغذیه جوجه­های گوشتی با پلت در مقایسه با خوراک آردی، سرعت رشد را در نتیجه افزایش مصرف خوراک بهبود می بخشد. به دلیل گرما، رطوبت و فشار مکانیکی اعمال شده در طول پلت کردن، برخی تغییرات شیمیایی و فیزیکی رخ می­دهد که ممکن است اثرات مفید یا مضری بر اجزای خوراک، رشد دستگاه گوارش و عملکرد پرنده داشته باشد. دلایل افزایش عملکرد ممکن است به دلیل افزایش قابلیت هضم، کاهش تفکیک مواد تشکیل دهنده و افزایش خوش خوراکی باشد. اثرات دمای کاندیشنر (60، 75 و 90 درجه سانتیگراد) در مدت زمان 30 ثانیه را در جیره‌های استارتر بر پایه ذرت و سورگوم ارزیابی کردند. نتایج این محققین نشان داد پرنده‌های تغذیه شده با جیره‌های پلت شده در دمای 60 درجه افزایش وزن مشابهی مانند جیره‌های پلت شده در دمای 90 درجه داشتند که در مقایسه با جیره‌های پلت شده در دمای 75 درجه بیشتر بود. سختی پلت با افزایش دمای کاندیشنر بویژه در دمای 90 درجه افزایش یافت. افزایش دمای کاندیشنر موجب بهبود تدریجی در شاخص پایداری پلت جیره‌های بر پایه ذرت گردید(عبداللهی و همکاران، 2013). همچنین نتایج نشان داد که جوجه های گوشتی تغذیه شده با پلت های با کیفیت بالا خوراک بیشتری مصرف کردند و همین سبب افزایش وزن لاشه در جوجه های گوشتی شد (لی لی و همکاران، 2011).

نتیجه گیری

بررسی در نتایج تحقیقات مختلف نشان می دهد که دمای بالاتر باعث بهیود شاخص دوام پلت می شود. تاثیر دماهای مختلف بر روی مصرف خوراک و ضریب تبدیل در فازهای پرورشی محسوس است به طور کلی تاثیر چندانی را به خود اختصاص نمی دهد. در مطالعات مختلف بیشترین میزان افزایش وزن در تیمار 75 درجه سانتی گراد مشاهده شد. همچنین بر برخی فاکتورهای مورفولوژی روده جوجه های گوشتی نیز تاثیر دارد. اما بر جمعیت باکتری لاکتوباسیلوس در جوجه های گوشتی اثر معنی داری مشاهده نشده است. دان پلت فرآوری شده در دمای 75 درجه سانتیگراد نیز بر میزان وزن لاشه نیز تاثیر دارد اما بر وزن اندام های خوراکی داخلی نیز تاثیر چندانی ندارد.

منابع

Abdollahi, M. R., Ravindran, V., Wester, T. J., Ravindran, G., & Thomas, D. V. (2013). Influence of pellet diameter and length on the quality of pellets and performance, nutrient utilisation and digestive tract development of broilers fed on wheat-based diets. British Poultry Science, 54(3), 337-345.

Behnke, K. C. (2006). The art (science) of pelleting. ASA technical report series-feed technology, Singapore, 5-9.

Boroojeni, F. G., Vahjen, W., Mader, A., Knorr, F., Ruhnke, I., Röhe, I., … & Zentek, J. (2014). The effects of different thermal treatments and organic acid levels in feed on microbial composition and activity in gastrointestinal tract of broilers. Poultry Science, 93(6), 1440-1452.

Lilly, K. G. S., Gehring, C. K., Beaman, K. R., Turk, P. J., Sperow, M., & Moritz, J. S. (2011). Examining the relationships between pellet quality, broiler performance, and bird sex. Journal of Applied Poultry Research, 20(2), 231-239.

Netto, M. T., Massuquetto, A., Krabbe, E. L., Surek, D., Oliveira, S. G., & Maiorka, A. (2019). Effect of conditioning temperature on pellet quality, diet digestibility, and broiler performance. Journal of Applied Poultry Research, 28(4), 963-973.

Rueda, M., Rubio, A. A., Starkey, C. W., Mussini, F., & Pacheco, W. J. (2022). Effect of conditioning temperature on pellet quality, performance, nutrient digestibility, and processing yield of broilers. Journal of Applied Poultry Research, 31(2), 100235.